# Deepfake ve sahte ses

> Yapay zeka ile üretilen sahte görüntü ve sesleri nasıl tanırsın? Deepfake risklerini ve doğrulama alışkanlıklarını lise seviyesinde öğren.

- **Bölüm:** Lise (15–18 yaş)
- **Süre:** 5 dakika
- **Tek cümlelik kural:** “Gördüğün ve duyduğun şey artık tek başına kanıt değildir; kanalı değiştirip doğrula.”
- **Dil:** Türkçe
- **Son güncelleme:** 2026-10-02
- **Kaynak:** https://hibg.tr/lise/deepfake-ve-sahte-ses

## Tanış

Yapay zeka artık bir kişinin yüzünü ve sesini oldukça inandırıcı biçimde taklit edebiliyor. Buna **deepfake** denir. Eğlence için kullanıldığı gibi dolandırıcılıkta da kullanılabilir.

### Nasıl kullanılıyor?

- Bir yakınının sesiyle arayıp *“Acil para lazım.”* diyen sahte aramalar
- Bir ünlünün ya da yetkilinin “yatırım tavsiyesi” verdiği sahte videolar
- Birini küçük düşürmek için üretilen sahte görüntüler

### Savunma

- **Kanalı değiştir:** Arayan kişiyi, kendi bildiğin numarasından geri ara.
- **Ailenle ortak bir doğrulama sorusu ya da kelimesi** belirle.
- **Paylaşmadan önce kaynağa bak.** Sahte içeriği yaymak da zarar verir.

Sahte bir içerik görürsen platforma **bildir** ve bir yetişkine söyle. Karşı tarafla tek başına uğraşma.

## Dene (mini sorular)

1. Sesi kuzenine çok benzeyen biri arıyor ve “Hemen para gönder!” diyor. **En güvenli adım hangisi?**
   - Ses tanıdık geldiği için hemen gönderirim.
   - Ona yalnızca bizim bildiğimiz bir şeyi sorarım, sonra gönderirim.
   - Aramayı kapatıp kuzenimi kayıtlı numarasından ararım. ✔ (doğru)
   - Açıklama: Sesler taklit edilebilir ve sorular önceden araştırılmış olabilir. Kanalı değiştirip doğrulamak en güvenlisidir.
2. Ünlü bir iş insanının bir uygulamayı önerdiği bir video, sosyal medyada hızla yayılıyor. **Ne yaparsın?**
   - Ünlü biri önerdiğine göre uygulamayı indiririm.
   - Videonun deepfake olabileceğini düşünür, haberi resmî kaynaklardan kontrol ederim. ✔ (doğru)
   - Videoyu arkadaşlarıma da gönderirim.
   - Açıklama: Ünlülerin yüzü ve sesi taklit edilerek sahte reklamlar yapılabiliyor. Resmî kaynaklardan doğrula.

## Uygula

Ailenle “Acil bir durumda birbirimizi nasıl doğrularız?” konusunu konuşun ve ortak bir doğrulama kelimesi belirleyin.

---
Kaynak: HiBG — Herkes için Bilgi Güvenliği (Merhaba Bilgi Güvenliği), https://hibg.tr/lise/deepfake-ve-sahte-ses. Alıntı yaparken lütfen bu sayfayı kaynak gösterin.