# Ders planı · Ortaokul: Siber zorbalığa karşı 4 adım

> Ortaokul için 40 dakikalık siber zorbalık ders planı: dört adım, tanığın rolü, rol oyunu ve tartışma. Hassasiyet notları ve rehber öğretmen yönlendirmesi.

- **Bölüm:** Öğretmenler (Ders planları)
- **Süre:** 40 dakika
- **Tek cümlelik kural:** “Tek mesaj: Cevap verme, kaydet, engelle ve bildir, bir büyüğe söyle.”
- **Dil:** Türkçe
- **Son güncelleme:** 2026-10-02
- **Kaynak:** https://hibg.tr/ogretmenler/ders-plani-ortaokul-siber-zorbaliga-karsi

## Konu

### Plana genel bakış

- **Süre:** 40 dakika 
- **Seviye:** Ortaokul 5–8. sınıf 
- **Teknoloji:** Gerekmez (kurgusal sohbet kâğıda yazdırılabilir). 
- **Materyal:** 4 renkli adım kartı, kurgusal grup sohbeti çıktısı, anonim kâğıt parçaları. 

### Kazanımlar

- Siber zorbalığı tanımlar ve örnek verir. 
- Dört adımı (cevap verme – kaydet – engelle/bildir – büyüğe söyle) doğru sırayla uygular. 
- Tanık olarak yapabileceği üç davranışı sayar. 

### Ders öncesi hazırlık (15 dk)

- [Siber zorbalık: ne yapmalı?](https://hibg.tr/ortaokul/siber-zorbalik-ne-yapmali) ve [Grup sohbeti kuralları](https://hibg.tr/ortaokul/grup-sohbeti-kurallari) sayfalarını okuyun. 
- Gerçek kişilere ve olaylara benzemeyen, tamamen kurgusal, 6–8 mesajlık bir grup sohbeti yazın (takma adlar kullanın). 
- Dört adımı ayrı kartlara yazın ve karıştırın. 
- Rehber öğretmeninizle bu ders hakkında önceden konuşun. 

### Ders akışı

- **Açılış (5 dk).**
*Yapılacak:* “Bir mesaj sizi hiç üzdü mü?” diye sorun; yalnızca elleri sayın, kimseye “Sen anlat” demeyin.
*Söyleyebileceğiniz:* “Bugün kimseyi suçlamayacağız; sadece ne yapabileceğimizi konuşacağız.” 
- **Kurgusal vaka (10 dk).**
*Yapılacak:* Sohbeti okuyun ya da yansıtın. Gruplar üç soruyu yanıtlar: Kim ne yaptı? Kim nasıl hissetmiş olabilir? Tanıklar ne yapabilirdi?
*Not:* Sohbette hakaret kalıpları kullanmaktan kaçının; sert sözleri “[sert bir söz]” diye belirtebilirsiniz. 
- **Dört adım (10 dk).**
*Yapılacak:* Gruplar kartları doğru sıraya dizer ve her adımın *neden* o sırada olduğunu açıklar: cevap vermemek zorbanın beklediği tepkiyi vermemek; kaydetmek kanıt; engelleme ve bildirme; büyüğe söylemek desteğe ulaşmak.
*Kontrol:* [Adımları Sırala](https://hibg.tr/oyunlar/adimlari-sirala) oyunuyla sınıf olarak doğrulatın. 
- **Tanığın rolü (10 dk).**
Şu üç davranışı tartışın: mağdura özelden destek yazmak, zorbaca mesajı paylaşmamak/beğenmemek, bir büyüğe haber vermek. “Sessiz kalmak neden zorbaya güç verir?” sorusunu açın. 
- **Kapanış (5 dk).**
Herkes anonim bir kâğıda “Bu sınıfta kendimi güvende hissetmem için…” cümlesini tamamlar. Kâğıtlar toplanır; öğretmen sonraki derste ortak temaları paylaşır (kimseyi tanımlamadan). 

### Tartışma soruları

- Şaka ile zorbalık arasındaki fark nedir? 
- Bir mesajı silmek ve ekran görüntüsü almak arasında nasıl karar verirsiniz? 
- Bir arkadaşınıza zorbalık yapıldığını fark ettiğinizde ilk ne yapmak aklınıza gelir? 

### Farklılaştırma

- **Destek gerekenler:** Kartları çiftli dizdirin; adım başına bir örnek cümle verin. 
- **İleri düzey:** “Platforma bildirim metni” yazdırın (kısa, olgusal, suçlayıcı olmayan). 

### Değerlendirme

- Kartların sırası: kaç grup ilk denemede doğru sıraladı? 
- Anonim kâğıtlardan ortak temaları çıkarın (ders sonunda değil, ertesi gün paylaşın). 

### Olası durumlar ve ne yapmalı

- **Bir öğrenci kendi yaşadığı zorbalığı paylaşırsa:** Dinleyin, “Anlattığın için teşekkürler, yalnız değilsin” deyin; dersten sonra ayrı görüşün ve okul yönetimine/rehber servisine bildirin. 
- **Zorbalık yaptığını fark eden öğrenci:** Sınıfta etiketlemeyin; rehber öğretmenle ayrı görüşün. 
- **Sınıf kendiliğinden birini hedef alıyorsa:** Dersi durdurun ve sakin bir ses tonuyla “Bu konuşmayı burada bırakıyoruz.” deyin. 

### Hassasiyet

- Gerçek bir olayı sınıfa taşımayın; ilgili öğrenciyle rehber öğretmen aracılığıyla ayrıca görüşün. 
- Kimseyi hedef göstermeyin. 

### Uzatma etkinliği

Sınıf olarak “Bu sınıfta sohbetler nasıl olsun?” başlıklı 5 maddelik bir sohbet sözleşmesi yazın ve sınıfa asın. [Sınıf grubu için 6 kural](https://hibg.tr/ogretmenler/sinif-grubu-kurallari) sayfası örnek sunar.

## Bugünkü tek iş

Rehber öğretmene nasıl ulaşılacağını sınıfa duyurun: “Bir sorun olursa bana ya da rehber öğretmenimize gelebilirsiniz.”

---
Kaynak: HiBG — Herkes için Bilgi Güvenliği (Merhaba Bilgi Güvenliği), https://hibg.tr/ogretmenler/ders-plani-ortaokul-siber-zorbaliga-karsi. Alıntı yaparken lütfen bu sayfayı kaynak gösterin.