# Bu haber gerçek mi?

> Sahte haberleri ve montajlı videoları nasıl anlarsın? Kaynağa, tarihe ve başka haberlere bakarak ortaokul seviyesinde doğrulama alışkanlığı kazan.

- **Bölüm:** Ortaokul (11–14 yaş)
- **Süre:** 4 dakika
- **Tek cümlelik kural:** “Paylaşmadan önce üç soru sor: Kim yazdı? Kanıtı var mı? Başka yerde de geçiyor mu?”
- **Dil:** Türkçe
- **Son güncelleme:** 2026-10-02
- **Kaynak:** https://hibg.tr/ortaokul/bu-haber-gercek-mi

## Tanış

Bir video hızla yayılıyor: “Bu okulda inanılmaz bir olay yaşandı!” Herkes paylaşıyor. Peki **gerçekten doğru mu?**

Sahte haberler duygularımızı hedef alır: öfke, korku ya da şaşkınlık. Duygularımız kabarınca hemen paylaşırız. İşte tuzak tam da burada.

### Paylaşmadan önce 3 soru

- **Kim yazdı?** Tanınan, güvenilir bir kaynak mı?
- **Kanıtı var mı?** Tarih, yer ve kaynak belirtilmiş mi?
- **Başka yerde de geçiyor mu?** Aynı haberi başka güvenilir kaynaklar da vermiş mi?

Fotoğraf ve videoların da **değiştirilebildiğini** unutma. Bir şey “inanılmaz” görünüyorsa ona biraz daha dikkatli bak.

## Dene (mini sorular)

1. Bir video “Şok! Okullar yarın tatil!” diyor ve herkes paylaşıyor. **Ne yaparsın?**
   - Herkes paylaştığına göre doğrudur, ben de paylaşırım.
   - Kaynağını kontrol eder, emin olana kadar paylaşmam. ✔ (doğru)
   - Yorumlara bakıp ona göre karar veririm.
   - Açıklama: Yanlış bilgi paylaşmak başkalarını da yanıltır. Önce doğrula.
2. Çok şaşırtıcı bir haberin yalnızca başlığını gördün. **İlk ne yaparsın?**
   - Başlığı yeterli bulup paylaşırım.
   - Haberi okur, kaynağını ve başka sitelerde geçip geçmediğini kontrol ederim. ✔ (doğru)
   - Arkadaşlarıma “doğru mu?” diye sorup paylaşırım.
   - Açıklama: Başlıklar dikkat çekmek için abartılabilir. Paylaşmadan önce haberin tamamını ve kaynağını kontrol et.

## Uygula

Son gördüğün heyecan verici bir paylaşımı seç ve üç soruyla kontrol et.

---
Kaynak: HiBG — Herkes için Bilgi Güvenliği (Merhaba Bilgi Güvenliği), https://hibg.tr/ortaokul/bu-haber-gercek-mi. Alıntı yaparken lütfen bu sayfayı kaynak gösterin.